“Thebes Byway”

Themes

Ancient Greek quotations and English translations are taken from:

H. Lloyd-Jones (1994), Sophocles I: Ajax, Electra, Oedipus Tyrannus [Loeb Classical Library], Harvard University Press, Cambridge, MA and London.

___________ (1994), Sophocles II: Antigone, Women of Trachis, Philoctetes, Oedipus at Colonus [Loeb Classical Library], Harvard University Press, Cambridge, MA and London.

D. Kovacs (2002), Euripides V: Helen, Phoenician Women, Orestes [Loeb Classical Library], Harvard University Press, Cambridge, MA and London.

Quotations  from  Kambanellis’ “Thebes Byway” are from:

Iakovos Kambanellis (19942), Θέατρο, τόμος ΣΤ, Κedros Publications, Athens.

 

Plot

The play takes place in Thebes, in the house of one of the Guards appointed by Creon to watch Polynices’ dead body, so that nobody might bury it. The play opens with a passer-by informing the Guard ¾who claims partial ignorance¾ about the political unrest ravaging the city of Thebes. The successive deaths of Antigone, Haemon, and Eurydice that overwhelm Creon make it easier for his political opponents to mobilize and try to assume control. As the discussion unfolds, it becomes clear that, in spite of his claims to the contrary, the Guard is the very man who informed Creon about Polynices’ burial in the fist place. Later on, we also find out that the Guard’s father was the one who exposed the baby Oedipus at Cithaeron and many years later revealed that Oedipus was Laius’ son.  

 

Page 71

ΗΘΟΠΟΙΟΣ: … κυρίες καί κύριοι, βρισκόμαστε σ᾽ἕνα λόφο ἔξω ἀπ᾽τή Θήβα, τή γνωστή σας, κυρίως ἀπό τίς τραγωδίες, Θήβα. Ἀπό δῶ πάνω βλέπω καθαρά τήν ἀρχαία πόλη, ὅταν μάλιστα δέν ἔχει κάπνα ἤ ὁμίχλη διακρίνω τά ἀνάκτορα, τούς ναούς, τά ἀρχοντόσπιτα…. ὥς καί τά συνεργεῖα πού δουλεύουνε στό δημόσιο δρόμο.

The opening reference to the “tragic” city of Thebes programmatically casts the play as the reworking of an ancient tragedy, even though the reference to the roadworks in process on the public road also lends the play a contemporary dimension: despite the intertextual links with Greek tragedy, the events of “Thebes Byway” seem to unfold in contemporary Greece.

 

Pages 73-74

ΦΥΛΑΚΑΣ …ἀκούσαμε καί γιά τόν Κρέοντα…! ἀλήθεια εἶναι…;

ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ… ὅ, τι καί ν᾽ἀκούσεις πίστευέ το…

ΦΥΛΑΚΑΣ … δηλαδή…;

ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ ….καί βέβαια εἶν᾽ἀλήθεια…! ἅμα ἔμαθε ὅτι αὐτοχτόνησε κι ἡ γυναίκα του, δέν τό ἄντεξε, τσάκισε πιά ὁλοσδιόλου… ἐκείνη εἶχε τσακίσει ἅμα ἔμαθε γιά τό γιό της, ὁ γιός της ἅμα ἔμαθε γιά τήν Ἀντιγόνη, ἁλυσίδα τό πήγανε…! ἔτσι βρήκανε τήν εὐκαιρία οἱ ἀντίθετοι καί ξεσηκωθήκανε νά ξαναπάρουνε τήν ἀρχή…! ὅμως “μακάριοι οἱ κατέχοντες”, τό ᾽χεις ἀκουστά….;  βαστοῦν τά πόστα…! νά μοῦ τό θυμᾶσαι: τό κακό θά τραβήξει ὥσπου νά λείψει κι ὁ τελευταῖος πού ᾽χει ἀνακατευθεῖ στή διαμάχη τους…! γι᾽αὐτό καλύτερα ὅσο πιό μακριά μπορεῖς….

A transparent allusion to Soph. Antigone 1194-284, where the messenger reports the successive deaths of Antigone, Haemon and Eurydice: Antigone hangs herself inside the cave in which she was sentenced to be entombed alive, while Haemon, her bridegroom, commits suicide next to her dead body. Upon becoming aware of her son’s death, Eurydice hangs herself inside the palace.  

 

Page 74

ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ ….ἔ, καλά, ἀπό μιά μεριά κι ἐγώ λυπᾶμαι, δέν εἶμαι καί κάνα χτῆνος… ἀλλά ξέρεις κάτι…; κάτι τέτοια δράματα γίνονται πότε πότε, δέν εἶναι τό πρῶτο, οὔτε τό δεύτερο, ὅμως ἐπειδή δέν εἶναι γιοί Κρέοντα καί κόρες Οἰδίποδα οὔτε τούς ἀκοῦς ποτέ, οὔτε τούς λυπᾶσαι, μένουν στήν ἀφάνεια…! ἤ κάνω λάθος…; κι ἐπιπλέον, ἐδῶ πού τά λέμε, ἡ Ἀντιγόνη δέν ἤτανε καί καμιά ἀθώα, αὐτή ἔκαμε τήν ἄρχή…!

ΚΟΡΗ …. ἀδελφός της ἤτανε, κι ἐγώ τό ἴδιο θά ᾽κανα…!

ΦΥΛΑΚΑΣ… ὄχι τέτοιες κουβέντες…!!

ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ … ναί, μά παράκουσε τή διαταγή…!

ΚΟΡΗ …ἄν ἤσουνα ᾽συ ὁ ἄθαφτος, θά ᾽θελες ν᾽ἀφήσουν νά σέ φᾶν τά ὄρνια καί τά τσακάλια…;

A clear allusion to Soph. Antigone and Antigone’s intransigence to endorse Creon’s decree forbidding Polynices’ burial.

The daughter’s objection to the treatment of Polynices’ dead body and her reference to scavenger birds and jackals bring to mind Antigone’s words in Sophocles, where she expresses her revulsion at the thought that her brother’s body may be left for carrion birds to prey on: “But as for the unhappy corpse of Polynices, they say it has been proclaimed to the citizens that none shall conceal it in a grave or lament for it, but that they should leave it unwept for, unburied, a rich treasure house for birds as they look out for food” (26-30).  See also Creon’s comments in 205-6: “but they shall leave his body unburied for birds and dogs to devour and savage.”

 

Pages 75-76

ΓΥΝΑΙΚΑ … ἄ δέν ἤσουνα, δέ θά πρόκοβες νά πᾶς νά πεῖς χαρτί καί καλαμάρι ὅσα εἶδες…!

ΦΥΛΑΚΑΣ …πρῶτον καί κύριον δέν εἶπα “πάω ἐγώ”…

ΓΥΝΑΙΚΑ …ἐσύ ὅμως πῆγες, δέν πῆγε ἄλλος…!

ΦΥΛΑΚΑΣ …κανένας δέν ἤτανε τόσο παλαβός γιά νά πεῖ “παιδιά, ἀφῆστε, τό ἀναλαμβάνω ἐγώ”… ὁ καθένας κοίταε πῶς νά τή σκαπουλάρει… κι αὐτόν πού πῆγε νά τό σκάσει τόνε φέρανε πίσω μέ τίς κλωτσιές…! Γι᾽αὐτό εἴπαμε, ἄλλη λύση δέν ὑπάρχει, θά τραβήξουμε κλῆρο…

[…]

ΓΥΝΑΙΚΑ …πόσες φορές βάλατε στόν κλῆρο, πότε κατσίκι, πότε γουρουνόπουλο…; δέκα, εἴκοσι…; κέρδισες ποτέ…; ποτέ σου…! καί τώρα πού ἤτανε γιά τό ποιός θά πάει νά πεῖ τοῦ Κρέοντα ὅτι νεκροστολίσανε τόν προδότη, σοῦ ᾽φεξε ἡ τύχη…!

A clear allusion to Sophocles’ Antigone 223-36 and 238-40, where the Guard announces to Creon the news about Polynices’ burial. Anticipating Creon’s furious outburst against him for being the harbinger of bad news, the Guard rushes to disclaim any responsibility for the deed as well as any knowledge of the wrongdoer’s identity. He stresses that he was selected as a messenger by lot and vividly describes the quarrel that broke out among the Guards, upon realizing that someone had disobeyed Creon’s edict: “Hard words were bandied between us, one guard questioning another, and it might have ended with a blow, and no one was there to stop it; for each of us was the doer, but no one manifestly so, but he escaped detection […] And finally, when our search had done us no good, one of us said a thing that made us all bow our heads to the ground in terror; for we could not answer him nor see what action would help us to escape disaster. What he said was that we had to report the matter to you and not conceal it. This view prevailed, and the lot constrained me, poor fellow, to accept this privilege” (259-75). 

In Soph. Antigone 384-440, when the Guard arrests Antigone and hands her over to Creon, he gives himself full credit for the arrest, emphasizing that this time no drawing of lots was involved. 

The verb “νεκροστολίζω», which in Modern Greek connotes the beautification of the deceased, takes on an ironic hue considering that what Antigone does in tragedy is merely to sprinkle some soil and to pour libations upon her brother’s exposed body: “GUARD: At once she brought in her hands thirsty dust, and from the well-wrought brazen urn that she was carrying she poured over the corpse a threefold libation” (429-31).

 

Page 77

ΓΥΝΑΙΚΑ […] ἔτσι καί ξανάρθουν οἱ ἄλλοι στά πράματα, θἀ ᾽σαι ἀπ᾽τούς πρώτους πού θά κρεμάσουνε, γιατί κλῆρος ξεκλῆρος ἐσύ εἶπες γιά τήν Ἀντιγόνη…

ΦΥΛΑΚΑΣ …ψέματα εἶναι, ποτέ δέν εἶπα γιά τήν Ἀντιγόνη…!

ΓΥΝΑΙΚΑ … αὐτό δά ἔλειπε νά τήν ὀνομάτιζες κιόλας, λές καί μ᾽ὅσα ἔκανε δέν ἔβαλε τήν ὑπογραφή της… ὅμως Θεός σχωρέσ᾽τηνε, δικαίωμά της νά πάει γυρεύοντας…! ἐμεῖς τί φταίγαμε νά βρεθοῦμε ἀνακατωμένοι…

The Guard’s denial of having revealed the offender’s identity to Creon is in sharp contrast with the stance he adopts in Sophocles’ Antigone, where he not only names the wrongdoer, but also arrests Antigone and brings her in front of the king, bragging about his achievement.

 

Page 80

ΦΥΛΑΚΑΣ [….] ἀλλά ἐγώ πού δέν ἔχω δεύτερο βρακί, πού μ᾽ἔχουνε σκόνη τῶν παπουτσιῶν τους, ἐγώ γιατί στά ξαφνικά νά γίνω ρόδα στή μηχανή τῆς κατάρας τους…! καί νά τό σκάσω σκέφτηκα, κι ἄλλα διάφορα… ἔ, καί ….; μπρός φωτιά, πίσω ρέμα…! εἶναι ὅμως καί κάτι ἄλλο…. μπορεῖ καί τό πιό σοβαρό […] ὑπάρχει ἕνας φόβος πού δέν ξέρεις ἀπό ποῦ ἔρχεται καί πού σοῦ λέει αὐστηρά “μεῖνε στ᾽ αὐλάκι πού σέ βάλανε νά τρέχεις καί μήν κοιτᾶς ἀλλοῦ, αὐτά δέν εἶναι πράματα τοῦ χεριοῦ σου…! οὔτε αὐτοί πού νομίζουν πώς εἶναι δικά τους δέν μποροῦν νά τ᾽ἀλλάξουνε, ποιός εἶσαι σύ πού σοῦ περνᾶ τέτοιο πράμ᾽ἀπ᾽τό νοῦ…;”

ΚΟΡΗ …. τ᾽ἄκουσες αὐτά…;

[…]

ΦΥΛΑΚΑΣ ….δέ θυμᾶμαι ἀκριβῶς σέ ποιό σημεῖο τοῦ δρόμου τ᾽ἄκουσα, ἀλλά τ᾽ἄκουσα….! 

The Guard’s agonizing over whether to report the offence to Creon or not brings to mind his oscillation in Sophocles’ Antigone 223-36. The internal voice which he claims spoke to him on his way to the palace is reminiscent of the voice that Sophocles’ Guard claims to have heard. Yet, the voice in Kambanellis it is external, more austere and authoritative, whereas in Sophocles it is internal and merely verbalizes the Guard’s emotional conflict: “King, I will not say that I come breathless with running, having plied a nimble foot! I had many worries that held me up, turning this way and that in my journey as I thought of going back. Yes, my mind spoke many words to me: “Wretch, why are you going to a place where you will pay the penalty? Poor fellow, are you staying behind then? And if Creon learns this from another man, how shall you escape affliction?” As I pondered on such thoughts I made my way slowly, with delays, and so a short journey became a long one.” (223-32).

  

Page 81

ΦΥΛΑΚΑΣ …ὑπολόγιζα ὅτι θά ᾽λεγα γιά τήν ταφή σέ κανένα ἀξιωματικό καί θά τέλειωνα, ὅμως αὐτοί μέ πήρανε σηκωτό καί μέ πήγανε στόν ἴδιο τόν Κρέοντα…

ΓΥΝΑΙΚΑ …ὅποιος πεινᾶ ἄς ἔρθει να φάει…

ΚΟΡΗ … καί σίγουρα θά χάρηκε τό χτῆνος ἅμα τ᾽ἄκουσε….

ΦΥΛΑΚΑΣ … αὐτά εἶναι ψέματα….

ΚΟΡΗ …ἔτσι λέει ὁ κόσμος…!

ΦΥΛΑΚΑΣ …ἐγώ ἤμουνα μπροστά, δέν ἦταν ὁ κόσμος….! καί μάλιστα ἄ θές τή δικιά μου ἐντύπωση, ἤτανε σάν νά τοῦ ᾽φυγε ἡ γῆ κάτ᾽ ἀπ᾽τά πόδια, γιατί εἶδα πού στηρίχτηκε γιά νά μήν πέσει…

ΚΟΡΗ ….ἄλλα λένε οἱ ἄλλοι…

ΦΥΛΑΚΑΣ …κι ἐσύ ποιόνε πιστεύεις, τούς ἄλλους ἤ τόν πατέρα σου…;

[…]

ΦΥΛΑΚΑΣ … ἄκου δῶ ἐγώ δέν εἶμαι κανένα στουρνάρι, κι ἔχω ἀκούσει καί πέντε μορφωμένους ἀνθρώπους… ἐν πάση περιπτώσει ἐμέν᾽αὐτή εἶν᾽ ἡ γνώμη μου, πώς ἤτανε καλός ἄνθρωπος, ὅτι ἔβγαλε διαταγή βέβαιος ὅτι κανένας δέ θά τήν παρακούσει, πλήν ὅμως ἄλλαι μέν βουλαί ἀνθρώπων καί ἔσκαψε ἕνα λάκκο πού ᾽πεσε ὁ ἴδιος μέσα…!

In contrast to Kambanellis’ Creon, who appears to be devastated by Antigone’s confession of her offence, Sophocles’ Creon shows no feelings of compassion or anguish. He is furious at Antigone for ignoring his authority and acts like a tyrant in order to remain in control and preserve his status as the protector of Thebes.

 

Page 83

ΘΕΡΑΠΩΝ … (ἐρεθισμένος) …ἐδῶ, ὁρίστε, ἀπαντῆστε μου, σᾶς ρωτῶ…! μου φέρανε ἕνα μωρό νά τό σφάξω καί δέν τό ᾽σφαξα…! εἶναι κατηγορία αὐτό….; ἀπαντᾶτε μου ἕνας ἕνας…. (στή ΓΥΝΑΙΚΑ) ….ἐσύ θά τό ᾽σφαζες…;

See Sophocles’ Oedipus Tyrannus 1178-81, where the Shepherd ascribes his decision to save Oedipus’ life to the pity and compassion he felt for the baby.  

 

Page 87

ΚΟΡΗ …δηλαδή …. ἐσύ εἶσαι κεῖνος πού ὕστερα μαρτύ…

ΘΕΡΑΠΩΝ …ψέματα…! ἐγώ οὔτε μαρτύρησα, οὔτε πρόδωσα κανένα….! ἐκεῖνος ὁ ἄλλος, ὁ καταραμένος φταίει…

ΚΟΡΗ …ποιός ἄλλος…;

ΘΕΡΑΠΩΝ … ὁ ἄλλος πού τόνε βάλανε νά μέ ρωτάει ὅλη τή μέρα “ἐσύ δέ μοῦ ᾽δωσες ἐκεῖνο τό παιδί…; ὁμολόγησε, ἐσύ δέ μοῦ τό ᾽δωσες στόν Κιθαιρώνα….;”

ΦΥΛΑΚΑΣ …ἀφῆστε τον, μήν τόν βασανίζετε, δέ βλέπετε ὅτι…

ΘΕΡΑΠΩΝ …ἀλλιῶς ἐγώ γιατί νά κάνω κακό τοῦ Οἰδίποδα…ἐγώ δέν τόν ἔδωσα γιά νά ζήσει…; τόν ἀγαποῦσα σάν νά τόνε γέννησα ᾽γώ, τόνε καμάρωνα…! γιατί νά πάω μέ τούς ἐχθρούς του…;

An allusion to Sophocles’ Oedipus Tyrannus 1119-46, where Oedipus interrogates the Servant about the identity of the exposed child. The “damned one”, whom the Servant holds responsible for compelling him to divulge Oedipus’ parentage, is the Corinthian Messenger, who received the exposed Oedipus from Cithaeron and delivered him to the childless king of Corinth (see alsoOedipus Tyrannus 1021). Even though in Sophocles the Messenger merely asks the Guard a few questions with the intention of helping him to remember, in Kambanellis he is described as a dire interrogator who keeps asking questions until the Guard breaks down and confesses everything he knows about Oedipus.

 

Pages 85-86

ΘΕΡΑΠΩΝ …ἡ ᾽Ιοκάστη μοῦ τό ᾽φερε…

ΚΟΡΗ….πότε…;

ΘΕΡΑΠΩΝ… εἶναι πολλά χρόνια….

ΚΟΡΗ …ποῦ σοῦ τό ᾽φερε…;

ΘΕΡΑΠΩΝ …. ἀπάνω στά μαντριά, στόν Κιθαιρώνα…

[…]

ΘΕΡΑΠΩΝ ….ναί… ἔφυγε ἡ παραμάνα καί ἦρθε ἡ Ἰοκάστη…κάθισε κοντά στή φωτιά καί τοῦ ᾽δωσε νά βυζάξει…

ΦΥΛΑΚΑΣ… σάν γιά νά τό ἀποχαιρετήσει, πές το κι αὐτό…

ΘΕΡΑΠΩΝ…. κι αὐτή μέ ἐκτιμοῦσε πολύ, ἤτανε πολύ εὐγενικιά ψυχή… ἐμένα μέ πήρανε τά κλάματα…. κι ἅμα τέλειωσε τό βύζαγμα, τό ἀκούμπησε πάνω στίς προβιές πού εἶχα γιά στρῶμα, τό φίλησε καί γύρισε καί μοῦ ξανάπε “σέ σένα ἔχουμε ἐμπιστοσύνη”…

By actively involving Jocasta in the process of exposing the baby Oedipus, Kambanellis converges with Sophocles’ version (Oedipus Tyrannus 1171-4). Nonetheless, he also moves a step further and allows a glimpse into Jocasta’s last intimate moments with her baby: Jocasta breastfed her baby for the last time, kissed it, and handed it to the Servant.

 

Page 85

ΘΕΡΑΠΩΝ […] “ἐσένα διάλεξε ὁ Λάιος, κι ἡ ᾽Ιοκάστη συμφώνησε… στά κρυφά γίνονται ὅλα καί πρέπει νά μείνουνε κρυφά…ἐσένα σοῦ ᾽χουν κι οἱ δυό ἐμπιστοσύνη…!

ΚΟΡΗ…γιατί σοῦ ᾽χαν ἐμπιστοσύνη…;

ΘΕΡΑΠΩΝ…. γιατί καί ὁ πατέρας μου ἤτανε ὑπηρέτης τοῦ πατέρα του, μέ τό Λάιο πάλι γνωριζόμαστε ἀπό νέοι, καί πάντα εἶχε ἕνα καλό λόγο νά μοῦ πεῖ, μέ ἐκτιμοῦσε πολύ…

The Servant’s boast of having enjoyed Laius’ and Jocasta’s respect is also found in Sophocles. See, for instance Oedipus Tyrannus 1117-8, where the Chorus emphasize the trust Laius had in his Servant: “Yes, I recognize him, be assured! He was as trusty a servant of Laius as any, although but a shepherd.” See also Oedipus Tyrannus 1123, where the Servant, in an attempt to regain his dignity, underlines that he was born in the household of Laius.

 

Page 81-82

ΚΟΡΗ …. να πάω νά τόνε βρῶ…;

ΓΥΝΑΙΚΑ… μή σαλέψεις, σέ σκότωσα! δέ μοῦ φτάνει ἡ ἀγωνία τοῦ ἑνοῦ…; (φράζει τό δρόμο πρός τήν ξώπορτα)…μή σέ δῶ καί πλησιάσεις τήν πόρτα, σέ ξεμάλλιασα…(στόν ἄντρα της)… κοίτα μή φύγει κι αὐτή, θά δέσω ἕνα σκοινί νά κρεμαστῶ…!

The woman’s threat to hang herself if her daughter flees from the family home is an ironic allusion to the female deaths that we encounter in Antigone and Oedipus Tyrannus, where all three women (Antigone, Eurydice and Jocasta) commit suicide by hanging themselves, a typically feminine way of suicide in Greek tragedy.

 

Pages 82-83

ΓΥΝΑΙΚΑ … θά ᾽χαμε βρεθεῖ σ᾽αὐτή τήν κατάσταση ἄν μέ ἄκουγες…; δέ σέ παρακαλοῦσα γονατιστή νά μείνεις στό καμίνι, ἥσυχη δουλειά, νοικοκύρικη, ἀλλά ἐσύ ἤθελες νά ᾽σαι στήν πόλη, να ᾽σαι μές στόν κόσμο, νά κάνεις…

ΦΥΛΑΚΑΣ… (τήν κόβει) πρῶτον καί κύριον, δέν πῆγα γιατί μ᾽ἄρεσε, ἤρθανε καί μέ πήρανε καί δεύτερον (στήν ΚΟΡΗ του) …κάνει πώς τά ξέχασε…! ἐκεῖνο τόν καιρό ἤτανε πάλι ἴδια κατάσταση, ὁ κόσμος πεινοῦσε, παρακαλοῦσε γιά μιά θέση στό Δημόσιο, ἱκέτευε…

ΓΥΝΑΙΚΑ… (τόν κόβει) ἑμεῖς εἴχαμε ἕνα κομμάτι ψωμί, κι ἐνῶ ἄλλοι ζητιανεύανε γιά θέση, ἐσἐνα σοῦ τή φέρανε στό πιάτο, γιατ´ἤτανε τό εὐχαριστῶ γιά ὅσα εἶχε μαρτυρήσει ὁ γέρος…! ὅλα λέγε τα, ὄχι τά μισά…

In Kambanellis’ version, the Servant, by revealing Oedipus’ identity, manages to secure for his son a job as a government employee (a veiled and ironic allusion to the self-serving mentalities of contemporary Greeks). In Sophocles, by contrast, the Servant, far from asking for a reward, beseeches Jocasta to be transferred to the fields and the pastures, as soon as he realizes that the new king of Thebes is Laius’ murderer (758-64).

 

Page 87

ΘΕΡΑΠΩΝ …ψέματα…! πανουργίες τοῦ Κρέοντα καί τῆς παρέας του…! αὐτοί σκοτῶσαν τό Λάιο…! ὄχι ὁ Οἰδίπους! καί οὔτ᾽ἔκανε τά παιδιά μέ τήν ᾽Ιοκάστη ὁ Οἰδίπους, μέ ἄλλη τά ᾽κανε, ἡ Ἰοκάστη δέ γεννοῦσε πιά…!

ΚΟΡΗ …καί τότε γιατί εἴχανε τέτοιο τέλος…;

ΘΕΡΑΠΩΝ ποιός τά λέει αὐτά…; μιά χαρά εἶναι…! ἡ ’Ιοκάστη πῆγε στή Σκύρο (στόν ΦΥΛΑΚΑ) στήν ἀδερφή της δέν πῆγε…;

ΦΥΛΑΚΑΣ …στήν ἀδερφή της… (νιώθει στενάχωρα)…

ΘΕΡΑΠΩΝ ….ἀπό κεῖ κατάγεται…! κι ὁ Οἰδίπους εἶπε στή Βουλή “εἶστε πανοῦργοι κι ἀχάριστοι ἐσεῖς οἱ Θηβαῖοι…!”

The Servant’s revisionist account of the events surrounding the Labdacids is absurd, even though it is largely pieced together from hints found already in Greek tragedy. For instance, the Servant’s claim that Laius was murdered by Creon and that the accusations against Oedipus were merely slanderous attacks by Creon and his clique may well reflect Sophocles’ Oedipus Tyrannus 378-89, where Oedipus accuses Creon and Teiresias of plotting against him with a view to dethroning him; see also 532-42.

 Moreover, the Servant’s remark regarding Jocasta’s childlessness echoes a theme already found in Euripides’ Phoenician Women (13-20): “Laius was my husband. He had no child, through long married to me, and so he went and inquired of Phoebus, begging him as he did so that we two should get male heirs for the house. But Phoebus replied, “King of Thebes, city of fair horses, do not keep sowing the child-begetting furrow against the gods’ will: if you sire a son, your own offspring will kill you, and the whole house will be embroiled in bloodshed”.

 

Page 88

ΓΥΝΑΙΚΑ  […] μή βάλεις τίς φωνές γι᾽αὐτό πού θά πῶ… ὅ,τι ἔγιν᾽ ἔγινε, κοίτα τώρα να ψάξεις νά βρεῖς καμιά ἄλλη δουλειά… ἐσένα πιάνει τό χέρι σου, καί σανταλάς μπορεῖς νά δουλέψεις, καί ξυλάς καί σκαλιστής…ἀκόμα καί δῶ στό σπίτι μπορεῖς νά φτιάχνεις πράματα καί νά τά πουλᾶς κάτω….. νά πάψουμε νά κρεμόμαστε ἀπ᾽τούς Δελφούς καί τούς  χρησμούς τοῦ ἑνοῦ καί τοῦ ἄλλου γιά ᾽να κομμάτι ψωμί….

The woman’s reference to Delphi and to her family’s dependence upon its oracles for their “daily bread” is notable. One suspects that the Guard’s family have actually forged or manipulated the oracles concerning the Labdacid family for their own personal gain. The suspicion against oracles, auguries and religious observance in general is an overarching theme in Soph. Oedipus Tyrannus; see, for instance, Jocasta’s constant doubts on the validity of oracles and prophecies. Crucially, however, in Sophocles these doubts prove to be wrong, inasmuch as all formerly discredited oracles are eventually fulfilled despite Laius’ and Oedipus’ agonizing attempts to avoid their destinies.

 

Characters

Guard

He informs Creon about the illicit burial of Polynices, but denies outright having disclosed the wrongdoer’s identity. In Sophocles’ Antigone the Guard not only reports the offence, but also arrests the culprit (i.e. Antigone) and hands her over to the king.

 

Servant (Therapon)

He is the Guard’s father. He is the one who exposes the baby Oedipus and many years later reveals that Oedipus was Laius’ son. In contrast to his tragic counterpart in Sophocles’ Oedipus Tyrannus, Kambanellis’ Guard denies Oedipus’ involvement in the murder of Laius and accuses Creon and his clique of the crime.

Both the Guard and the Servant are among the minor and anonymous dramatis personae of Greek tragedy. In Kambanellis, however, they are brought to the fore as principal figures and are allocated a crucial role in the development of the events. In Sophocles, the Servant and the Guard are not related in any way, even though both have a bearing¾albeit an accidental one¾on the downfall of the ruling family. Kambanellis innovates by making the latter the son of the former. In so doing, he replicates the relations between the members of the Labdacid family, so that the triad Servant – Guard – Guard’s children corresponds to the triad Laius – Oedipus – Oedipus’ children, with the former replicating the self-destructive pattern of the latter.

Τhe Guard’s wife and daughter are not included in the dramatis personae of the two Sophoclean tragedies (Antigone and Oedipus Tyrannus) on which Kambanellis draws.  Throughout the play there are references to the following mythic characters: Polynices, Ismene, Eteocles, Laius, Oedipus, Jocasta, Antigone, Haemon and Creon.

Language

Bibliography

Gotsis, Y., E. Kali, P. Sakellaropoulou, V. Tassis and D. Tsatsoulis (2008), Από το αττικό δράμα στο σύγχρονο θέατρο: Μελέτες για την πρόσληψη και τη διακειμενικότητα, Athens.

Grammatas, T (1994), ‘Μύθος και διακειμενικότητα στη δραματουργία του Iάκωβου Καμπανέλλη’ in Kambanellis (1994) 203-25.

Kambanellis, I. 1994. Θέατρο ΣΤ’: Γράμμα στον Ορέστη, Ο Δείπνος, Πάροδος Θηβών, Στη Χώρα Ίψεν, Ο Διάλογος, Ποιος ήταν ο κύριος;, Ο Κανείς και οι Κύκλωπες. Athens.

Liapis, V. (2014), ‘Iakovos Kambanellis’ The Supper: Heterotopia, Intertextuality and Metatheater in a Modern Tragic Trilogy’, Gramma: Journal of Theory and Criticism 22: ?

Papandreou, N (1994), ‘Ο μύθος των Ατρειδών στo νεότερο θέατρο’, in Kambanellis (1994) 11-18.

Pefanis, G. (2000), Ιάκωβος Καμπανέλλης: Ανιχνεύσεις και προσεγγίσεις στο θεατρικό του έργο, Athens.

______ (2000/1), ‘Μακρινά ταξίδια μυθικών προσώπων: Η Κλυταιμνήστρα και ο Αγαμέμνων στο νεοελληνικό θέατρο (1720 – 1996)’, Themata Logotechnias 16: 150-89.

W. Puchner (2010), Τοπία Ψυχής και Μύθοι Πολιτείας, Το θεατρικό σύμπαν του Ιάκωβου Καμπανέλλη, Athens.

Sakellaropoulou, P. (2008), ‘Γράμμα στον Ορέστη και Ο Δείπνος του Ι. Καμπανέλλη: Στοιχεία πρόσληψης και διακείμενα’, in Gotsis et al., 121-76.

Tassis, V. (2008), ‘Πάροδος Θηβών του Ι. Καμπανέλλη και τα διακείμενά της’, in Gotsis et al., 177-210.

Facebooktwitter

Leave a reply